Hangi Sigorta Türleri Gerçekten Gerekli

Sigorta konuşulurken iki uç görüş sık duyulur: "Her şeye poliçe yaptırmak lazım" ya da "Hepsi para tuzağı". İkisi de pratikte işe yaramaz, çünkü sigorta bir ürün değil, bir risk transferi kararıdır. Doğru soru "kaç poliçem olsun" değil, "hangi risk gerçekleşirse bütçem toparlanamaz" sorusudur.

Bu ayrımı netleştirmek için önce yasal ve sözleşmesel yükümlülükleri, ardından sağlık, hayat ve kasko poliçelerinin hangi hayat durumunda anlam kazandığını sırayla ele alalım.

Zorunlu olanlar, zorunlu sayılanlar ve tamamen size bağlı olanlar

Sigorta çeşitleri zorunlu olup olmama açısından üç gruba ayrılır. Bu üçlü ayrımı bilmek, hem gereksiz poliçe satın almanızı hem de temel bir korumayı atlamanızı önler.

Kanunen zorunlu poliçeler

Bir aracınız varsa zorunlu trafik sigortası, yani zorunlu mali sorumluluk sigortası tercih değildir. Bu poliçe sizi değil, kaza sonucu zarar verdiğiniz üçüncü kişileri korur. Yaptırmamanın sonucu yalnızca idari yaptırım değil, ciddi bir kazada tüm tazminatı kendi cebinizden karşılama riskidir.

Konut tarafında ise zorunlu deprem sigortası (DASK) benzer bir mantıkla işler ve binanın yapısal hasarını, belirlenen teminat limitine kadar karşılar. Burada dikkat edilmesi gereken nokta şudur: DASK evin içindeki eşyayı, kirada oturuyorsanız barınma masrafınızı ya da limit üstü hasarı kapsamaz. Yani zorunlu poliçe bir taban, çatı değil.

Sözleşme gereği istenen poliçeler

Bazı poliçeler kanunla değil, karşı tarafın şartıyla zorunlu hâle gelir. Konut kredisi kullanırken bankanın talep ettiği hayat sigortası veya konut paket sigortası bunun tipik örneğidir. Burada kritik ayrıntı, poliçeyi mutlaka krediyi veren kurumdan almak zorunda olmadığınızdır; teminat şartlarını karşılayan başka bir poliçe de genellikle kabul edilir. Fiyat kıyaslaması yapma alışkanlığı, tıpkı diğer harcama kalemlerinde olduğu gibi burada da yıllık bazda görünür fark yaratır.

İsteğe bağlı ama pratikte vazgeçilmesi zor olanlar

Kasko, özel sağlık veya tamamlayıcı sağlık sigortası, ferdi kaza ve eşya sigortaları bu gruptadır. Hiçbiri zorunlu değildir; ancak bazıları belirli koşullarda "zorunlu gibi" davranmayı gerektirir. Karar verirken tek bir testi uygulamak yeterli:

• Zarar bütçemi yıkar mı? Yıkıyorsa sigortalanır.
• Birikimimle karşılayabilir miyim? Karşılayabiliyorsam, poliçe yerine acil fon daha verimlidir.
• Olasılık düşük ama sonuç ağır mı? Sigortanın en verimli çalıştığı alan tam olarak budur.

Küçük tutarlı, sık yaşanan riskler için poliçe almak genellikle pahalı bir alışkanlıktır. Telefon, beyaz eşya ya da benzeri uzatılmış garantiler bu yüzden çoğu bütçede iyi bir tercih olmaz; o para acil fon hesabında daha esnek durur.

Sağlık, hayat ve kasko: hangisi hangi durumda gerekli

Sağlık sigortası

Sağlık, çoğu hane için ilk sıraya yazılması gereken kalemdir; çünkü hem olasılığı yüksektir hem de planlanmamış bir ameliyat ya da uzun tedavi süreci aylık bütçeyi tek seferde bozar. Genel sağlık sigortası kapsamındaysanız, seçim çoğu zaman "özel sağlık mı, tamamlayıcı sağlık mı" sorusuna iner.

Tamamlayıcı sağlık sigortası, anlaşmalı özel hastanelerde fark ücretlerini karşılamaya odaklandığı için primi daha düşüktür ve pek çok çalışan için makul bir orta yol sunar. Özel sağlık sigortası ise daha geniş hastane ağı ve ayakta tedavi teminatı isteyenler için anlamlıdır. Poliçeyi karşılaştırırken prim tutarından çok şu üç maddeye bakın: bekleme süreleri, mevcut rahatsızlıkların kapsam dışı bırakılıp bırakılmadığı ve ayakta tedavi limitleri.

Hayat sigortası

Hayat sigortasının tek net gerekçesi vardır: sizin gelirinize bağımlı birileri varsa. Çocuğu olan tek gelirli bir hane, eşiyle birlikte konut kredisi ödeyen bir çift ya da anne babasına düzenli destek veren biri için hayat sigortası pazarlıksız bir kalemdir. Bekâr, borcu olmayan ve kimseye finansal olarak destek olmayan biri içinse çoğu zaman gereksizdir.

Teminat tutarını belirlerken pratik bir yaklaşım, kalan borçların toplamı ile ailenin birkaç yıllık temel gider ihtiyacını birlikte düşünmektir. Emeklilik için gereken miktarı hesaplarken kullandığınız mantığın aynısı burada da işler: yıllık gider ihtiyacınızı bilmiyorsanız, doğru teminatı da tahmin edemezsiniz. Yatırım amaçlı birikimli ür