Açılan Kredi Faizlerini Anlamak

Kredi teklifi karşılaştırırken çoğu kişi tek bir sayıya bakar: aylık faiz oranı. Oysa iki bankanın aynı oranı verdiği durumda bile ödeyeceğiniz toplam para farklı olabilir. Fark, taksitin nasıl kurulduğunda, hangi vergilerin eklendiğinde ve sözleşmeye sıkıştırılmış yan kalemlerde saklıdır. Kredi faiz hesaplama mantığını bir kez kavradığınızda, önünüze konan ödeme planını kontrol etmek birkaç dakikalık bir iş haline gelir.

Aşağıda önce faizin taksite nasıl dönüştüğünü, ardından faizin dışındaki maliyet kalemlerini ele alıyoruz. Amaç formül ezberletmek değil; teklifleri aynı ölçekte kıyaslayabilmeniz.

Faiz Oranını Okumak ve Taksiti Çıkarmak

Bankalar genellikle aylık faiz oranı ilan eder. Bu oran, o ay için kalan anapara üzerinden işleyen bedeldir; kredinin tamamı üzerinden değil. Bu ayrımı atlayan hesaplar, gerçek maliyeti olduğundan yüksek ya da düşük gösterir.

Aylık oran, yıllık oran ve yıllık maliyet oranı

Aylık oranı 12 ile çarparak bulduğunuz yıllık oran, yalnızca kaba bir göstergedir. Faiz her ay kalan borca işlediği için bileşik etki devreye girer ve efektif yıllık oran, basit çarpımdan yüksek çıkar. Sözleşmelerde gördüğünüz yıllık maliyet oranı ise daha kapsamlıdır: faizin yanına vergileri ve zorunlu masrafları da katar. İki teklifi kıyaslıyorsanız aylık faiz yerine bu oranı ve toplam geri ödeme tutarını karşılaştırmak daha doğru sonuç verir.

Eşit taksitli (anüite) hesabın mantığı

Tüketici kredilerinin neredeyse tamamı eşit taksitlidir. Taksit tutarı şu ilişkiyle bulunur: kredi tutarı ile aylık faiz oranı çarpılır, çıkan sonuç bir düzeltme katsayısına bölünür. Katsayı, (1 + aylık oran) sayısının vade sayısı kadar kuvvetinden türetilir.

Örnek üzerinden bakalım: 100.000 TL kredi, aylık %3 faiz, 12 ay vade. (1,03) sayısının 12. kuvveti yaklaşık 1,4258 çıkar. Taksit, 100.000 × 0,03 × 1,4258 sonucunun (1,4258 − 1) değerine bölünmesiyle yaklaşık 10.047 TL olur. Toplam geri ödeme yaklaşık 120.560 TL, yani faiz yükü 20.560 TL civarındadır. Bu hesap vergileri içermez; gerçek ödeme planı bir miktar daha yüksek olacaktır.

Taksitin içinde faiz ve anapara dağılımı

Eşit taksitte ödediğiniz tutar sabit kalsa da içeriği değişir. İlk aylarda taksitin büyük bölümü faize, son aylarda ise anaparaya gider. Yukarıdaki örnekte ilk ay faiz payı 3.000 TL (100.000 × %3), anapara payı ise yaklaşık 7.047 TL'dir. İkinci ay faiz, kalan 92.953 TL üzerinden hesaplanır.

Bunun pratik sonucu şudur: krediyi erken kapatmanın kazancı, vadenin başında çok daha büyüktür. Vadenin son çeyreğinde ödediğiniz taksitler zaten ağırlıklı olarak anaparadır, dolayısıyla kapatma tasarrufu sınırlı kalır.

Toplam Maliyet: Faizin Dışındaki Kalemler

Ödeme planındaki taksit tutarı, tek başına "kredi ne kadara geldi" sorusunu yanıtlamaz. Aşağıdaki kalemler, ilan edilen faizle hesapladığınız tutar ile bankanın verdiği plan arasındaki farkı açıklar.

Vergi ve fon kesintileri

Türkiye'de tüketici kredilerinin faizi üzerinden kaynak kullanımını destekleme fonu (KKDF) ve banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV) alınır. Bu kesintiler faizin kendisine oran olarak eklenir, yani faiz yükünü doğrudan büyütür. Oranlar mevzuata göre değişebildiği ve kredi türüne göre farklılaştığı için, hesabınızı yapmadan önce güncel oranı teyit etmek gerekir. Konut kredileri gibi bazı ürünlerde bu kesintilerin uygulanmadığını da göz önünde tutun; aynı faizle ilan edilen bir ihtiyaç kredisiyle konut kredisinin efektif maliyeti bu yüzden aynı